Gaslighting

"Acaba ben mi yanlış hatırlıyorum?"

Yaşadığın bir şeyi anlatıyorsun ve karşındaki "öyle bir şey olmadı, sen yanlış hatırlıyorsun" diyor. Bunu yeterince sık duyunca, zamanla kendi aklından şüphe etmeye başlıyorsun. Buna gaslighting denir — gerçekliğin yavaşça çarpıtıldığı sinsi bir manipülasyon. Fark etmek bile başlı başına bir güçtür. Caddebostan'daki ofisimde ve online olarak, kendi algına yeniden güvenmene eşlik ediyorum.

Randevu Al
Nedir

Gaslighting ne demek?

Gaslighting, adını bir kişinin eşini sistematik biçimde gerçeklikten şüphe ettirdiği eski bir oyundan (Gas Light) alır. Bugün; birinin, karşısındakine kendi hafızasından, algısından ve sağduyusundan kuşku duydurmaya yönelik kullandığı bir manipülasyon biçimini anlatır. Tek bir yalan değil, zamana yayılan bir örüntüdür: olaylar inkar edilir, duygular küçümsenir, suç tersine çevrilir. Amaç çoğu zaman kontrolü elde tutmaktır. Sonuçta kişi "ben mi deliriyorum?" noktasına gelir — oysa sorun onun aklında değil, maruz kaldığı örüntüdedir. Ve bu örüntü görülüp adlandırıldığında gücünü kaybetmeye başlar.

Nasıl fark edilir

Tanıdık geliyor mu?

Aşağıdakiler bir ilişkide (partner, aile, iş) tekrarlıyorsa, yaşadığın şey gaslighting olabilir:

Cümleler

Sık duyduğun sözler

  • "Öyle bir şey hiç olmadı, uyduruyorsun."
  • "Çok hassassın, her şeyi abartıyorsun."
  • "Ben öyle demedim, yanlış anladın."
  • "Sana kim inanır ki, herkes bana hak verir."
Sende olanlar

İçeride hissettiklerin

  • Sürekli "acaba ben mi yanlışım?" diye düşünmek
  • Kendini sürekli açıklamak, özür dilemek
  • Yaşadıklarını not alma, "kanıt" tutma ihtiyacı
  • Kendi hislerine ve hafızana güvenmemek
Baş etme

Ne yapabilirsin?

Gaslighting'le baş etmenin yolu karşındakini ikna etmeye çalışmak değil; kendi gerçekliğine tutunmaktır. Birlikte çalıştığımız başlıca yollar:

Kaydet

Gerçekliği görünür kıl

Olanları kısa kısa yazmak (günlük, notlar), "ben mi uyduruyorum" şüphesine karşı en güçlü panzehirdir. Yazılı gerçeklik, çarpıtmaya direnir.

Destek ağı

Yalnız kalma

Gaslighting izolasyonla beslenir. Güvendiğin birkaç kişiyle bağını korumak, gerçekliği sınayabileceğin dış bir ayna sağlar.

Sınır

Tartışmaya girme

"Haklı çıkarmaya" çalışmak çoğu zaman döngüyü besler. "Ben farklı hatırlıyorum ve bu konuyu kapatıyorum" gibi net sınırlar koymayı birlikte çalışırız.

Öz-değer

Kendine geri dön

Aşınan öz-değeri ve "kendi aklıma güvenemiyorum" hissini terapide onarırız. Amaç, kendi algına yeniden güvenebildiğin bir zemin kurmaktır.

Nasıl ilerler

İlk görüşmeden itibaren

İlk görüşmede yaşadıklarını yargısızca dinler, bu örüntünün nasıl işlediğini birlikte adlandırırız. Seni bir karara zorlamam; önce kendi algına güveni ve güvenli bir zemini kurar, ardından istediğin yönde ilerleriz. Gaslighting çoğu zaman daha geniş bir tablonun parçasıdır; narsist/toksik ilişkiden çıkamamak ve narsistik istismardan iyileşme yazılarıma da göz atabilirsin.

Kendi aklına yeniden güvenmek için yanındayımRandevu al
İlgili konular

Manipülasyon ve narsist ilişki

Gaslighting, sık sorulanlar

Gaslighting nedir?+
Gaslighting, bir kişinin karşısındakine kendi algısından, hafızasından ve hatta akıl sağlığından şüphe ettirmeye yönelik sinsi bir psikolojik manipülasyon biçimidir. "Öyle bir şey olmadı", "sen yanlış hatırlıyorsun", "çok abartıyorsun" gibi cümlelerle gerçeklik yavaş yavaş çarpıtılır.
Gaslighting örnekleri nelerdir?+
Açıkça yaşanan bir olayı "hiç olmadı" diye inkar etmek; duyguları "çok hassassın" diye küçümsemek; suçu sürekli karşı tarafa yıkmak; "sana kim inanır" diyerek çevreden izole etmek; söylediğini sonradan "ben öyle demedim" diye değiştirmek yaygın örneklerdir.
Gaslighting'e maruz kaldığımı nasıl anlarım?+
Sık sık "acaba ben mi yanlış anlıyorum" diye düşünüyor, sürekli özür diliyor, yaşadıklarını not alma ihtiyacı duyuyor ve o kişinin yanında giderek daha küçük hissediyorsan, bu gaslighting'in işareti olabilir.
Gaslighting bir istismar mı?+
Evet, gaslighting duygusal ve psikolojik istismarın bir biçimidir. Fiziksel iz bırakmaz ama kişinin öz-değerini ve gerçeklik algısını ciddi biçimde aşındırabilir. Ciddiye alınması ve gerekirse destek alınması önemlidir.
Gaslighting'den nasıl kurtulurum?+
İlk adım, yaşadığın şeyin bir adı olduğunu fark etmektir. Gerçekliği kaydetmek, güvendiğin bir destek ağı kurmak, net sınırlar koymak ve gerektiğinde bir uzmandan destek almak yardımcı olur. Terapi, aşınan öz-değerini onarıp kendi algına yeniden güvenmene alan açar.
Yakın bölgeler

Nerede görüşüyoruz?

Kadıköy PsikologBağdat Caddesi PsikologErenköy PsikologSuadiye PsikologGöztepe Psikologİletişim