Yılbaşında spor salonuna yazıldın, bir iki hafta gittin, sonra üyelik rafa kalktı — ama her ay ücreti ödemeye devam ediyorsun. Belki bir rapor, bir sınav hazırlığı ya da başlamayı çok istediğin bir proje haftalardır "yarına" erteleniyor. Bunun tembellikle ilgisi yok; çoğu zaman kaygı, mükemmeliyetçilik ya da bunalma hissiyle ilgili, üzerinde çalışılabilen bir örüntüdür. Caddebostan'daki ofisimde ve online olarak, niyet ile davranış arasındaki o boşluğu birlikte daraltıyoruz.
Erteleme (prokrastinasyon), yapılması gereken bir işi, sonucunun kötü olacağını bile bile daha az önemli ya da daha keyifli bir şeyle değiştirmektir. Çoğu zaman şöyle işler: iş gözde büyür, içini bir huzursuzluk kaplar, telefonu açar ya da başka bir işe kaçarsın; o an rahatlarsın — ama ardından suçluluk, stres ve "yine olmadı" hissi gelir. Bu suçluluk bir sonraki denemeyi daha da zorlaştırır. Yani erteleme bir irade zayıflığı değil, duyguyla baş etmenin öğrenilmiş bir yoludur. İyi haber: öğrenilmiş olan şey, yeniden öğrenilebilir.
Aşağıdakiler hayatının birçok alanında tekrarlıyor ve seni yoruyorsa, üzerine birlikte çalışmak iyi gelebilir:
Ertelemeyi "daha çok çaba göster" öğütleriyle değil, altındaki düşünce ve duyguyu anlayıp davranışı yeniden kurarak ele alırım. 2011'den bu yana edindiğim klinik deneyimle; kişiye özel, somut ve sürdürülebilir adımlarla ilerleriz. Kullandığım başlıca yöntemler:
"Nasılsa yetişmez", "mükemmel olmazsa anlamsız" gibi ertelemeyi tetikleyen düşünceleri birlikte tanır, gerçeklikle sınar ve daha esnek, harekete geçiren bir bakış kurarız.
Motivasyonu beklemek yerine, işi çok küçük parçalara böler ve ilk adımı gülünç derecede kolaylaştırırız. Eylem geldikçe motivasyon da arkasından gelmeye başlar.
Zamanı, yeri ve tetikleyiciyi önceden kurarak davranışı iradeye değil düzene bağlarız. "Spor salonuna gitmeliyim" yerine, haftanın hangi günü, saat kaçta ve nasıl — bunu netleştiririz.
Sürekli erteleme bazen kaygı, tükenmişlik ya da depresyonun bir yüzüdür. Gerekirse bu zemini de birlikte değerlendirir, sürecin köklü tarafına da yer açarız.
İlk görüşmede ertelemenin hayatının hangi alanlarında, nasıl ortaya çıktığını ve altında neyin olabileceğini birlikte değerlendiririz. Ardından genellikle haftada bir, 45-50 dakikalık seanslarla ilerler; her hafta küçük, denenebilir adımlar belirleriz. Davranış odaklı çalışmalar çoğu zaman kısa-orta sürelidir; birçok danışan birkaç hafta içinde somut adımlar atmaya başlayabilir. Konuyla daha yakından tanışmak için özgüven ve kişisel gelişim yazıma göz atabilirsin.
Erteleme ve motivasyon güçlüğü çoğu zaman şu başlıklarla iç içedir: